‘Wie wil er nou naast een vieze sloot wonen?’

Terug naar een robuust watersysteem

“Werken aan schoon water is eigenlijk heel logisch,” vertelt Theo. “Wie wil er nou naast een vieze sloot of watergang wonen?” Voor hem gaat het verder dan techniek of regels. Hij groeide op op het platteland en speelde veel in en rond de sloten. “Die gezonde leefomgeving gun ik alle kleine kinderen van nu ook.”

Met de kennis van nu kijken we anders naar ons watersysteem. “In het verleden hebben we watergangen vaak rechtgetrokken om water zo snel mogelijk te kunnen afvoeren. Inmiddels weten we dat dat júist slecht is voor de natuur en daarmee ook voor de waterkwaliteit.” Daarom wil Noorderzijlvest toewerken naar een klimaatrobuust watersysteem: een ecosysteem dat zichzelf zoveel mogelijk in stand houdt.

Van rechte sloot naar in het landschap ingepaste beek

Een mooi voorbeeld daarvan is het Lieversche Diep. “Die beek is ooit, met de kennis van toen, rechtgetrokken, zodat we het water snel konden afvoeren. Maar na een ingrijpende hersteloperatie kronkelt en meandert de beek weer. Dat levert meer variatie op in stroming, ruimte voor waterplanten en beter leefgebied voor vissen en insecten. Ook zijn er al op diverse plekken vistrappen aangelegd zodat vissen weer beter kunnen migreren richting de Drentse beken.”

Water ruimte geven

Ruimte voor water, voor planten en voor natuurlijke oevers, daar gaat het om aldus Theo. “Natuurvriendelijke oevers zorgen voor meer onder- en bovenwaterplanten. Dat trekt micro-organismes, insecten, vissen en uiteindelijk ook vogels aan. Zo krijg je een stabieler watersysteem. Door waterpeilen waar mogelijk te verhogen en beken en sloten meer ruimte te geven, wordt het watersysteem veerkrachtiger. We gaan eigenlijk zoveel mogelijk terug naar hoe het vanouds was.”

Lettelberterbergboezem

Eén van Theo’s favoriete plekken in het Zuidelijk Westerkwartier is de Lettelberterbergboezem. Niet alleen professioneel, maar ook persoonlijk: “Ik loop hier regelmatig een hardlooprondje.” Het gebied laat goed zien hoe waterberging, natuur en landbouw samen kunnen gaan. Natuurvriendelijke oevers, plekken voor vissen om te paaien en, in de drogere maanden, ruimte voor vee: alles komt hier samen. 
“Dit is een robuust watersysteem waar water de ruimte krijgt, mét oog voor ecologie én landgebruik. Zo willen we het uiteindelijk op meer plekken in het Zuidelijk Westerkwartier realiseren.”

Dwarsdiep: volgende stap

Ook bij het Dwarsdiep staan veranderingen gepland. “Daar is het systeem nu te strak ingericht. Sommige soorten, zowel onder water als langs het water, zijn te dominant en er is te weinig ruimte voor andere insecten en vissen.” Naast het natuurlijker inrichten van oevers kijken we ook naar wat er in het water terechtkomt: lozingenworden straks via een nieuwe persleiding afgevoerd naar rioolwaterzuivering Gaarkeuken. “Daar wordt het eerst gezuiverd voordat het weer terug de natuur in gaat.”

Is het daarna klaar? “Zeker niet,” zegt Theo. “Het water staat allemaal met elkaar in verbinding, van het Leekstermeer tot aan de Friese grens. Alles draagt bij aan het grotere geheel.”

Terug naar hoe het ooit was

Theo gelooft niet in oplossingen met alleen techniek. “Je kunt niet overal gemalen neerzetten, dat is duur en niet duurzaam.” Door het watersysteem natuurlijker te maken, ontstaan oplossingen die minder onderhoud vragen én beter werken op de lange termijn.

Hij herinnert zich een gesprek met een oudere bewoonster: “Zij vertelde dat ze vroeger regelmatig met een bootje naar haar huis moest varen. Dat zegt veel over hoe nat het hier ooit was.” We willen als waterschap zoveel mogelijk terug naar de natuurlijke loop van ons water, met daarin ruimte voor de wensen van nu“

“Schoon water is geen luxe,” besluit Theo. “Het is de basis en een absolute noodzaak voor een leefbare, gezonde omgeving voor mens en natuur.”

Bron: ‘Wie wil er nou naast een vieze sloot wonen?’ - Zuidelijk Westerkwartier